Bujqësia shqiptare në udhëkryq- Albanian Agriculture at a Crossroads

Bujqësia shqiptare në udhëkryq: një reflektim mbi ndikimin konkret të IPARD II, teksa IPARD III pritet të fillojë në 2026
Nga Ekipi Editorial i ABCCI
Tiranë, 22 prill 2026

For the English version, please see further below.

Ministria e Financave dhe Ekonomisë ka njoftuar përfundimin dhe dorëzimin te Komisioni Europian të paketës së akreditimit për programin IPARD III. Ky hap procedural është sinjali më domethënës deri tani se iniciativa prej 146 milionë eurosh, e mbështetur nga BE, është në rrugë për t’u lançuar në vitin 2026, duke shënuar fundin e mundshëm të një ngrirjeje trevjeçare që ka frenuar rritjen e një prej sektorëve më jetikë të ekonomisë. Teksa DG AGRI nis vlerësimin dhe verifikimet e mundshme në terren në tremujorin e dytë të vitit 2026, kjo është një mundësi e mirë për Dhomën Britaniko‑Shqiptare të Tregtisë të reflektojë mbi trashëgiminë konkrete të IPARD II dhe horizontet e reja që premton IPARD III.

Trashëgimia e IPARD II

Edhe pse faza e fundit e programit u njollos nga hetimi i OLAF në vitin 2023 dhe pezullimi pasues, do të ishte e padrejtë ndaj sektorit bujqësor shqiptar të injoroheshin arritjet konkrete të IPARD II përpara se të dilnin në pah parregullsitë. Pavarësisht ndërprerjes së parakohshme, programi solli mbi 170 milionë euro investime totale në ekonomi dhe shërbeu si një terren prove i rëndësishëm për thithjen e fondeve strukturore të BE‑së.

Të dhënat e AZHBR tregojnë se përmes thirrjeve të para, IPARD II financoi mbi 500 projekte në gjithë vendin dhe nënshkroi kontrata me rreth 288 përfitues, duke disbursuar grante në vlerën 48.6 milionë euro. Këto nuk ishin thjesht shifra në Excel, por u përkthyen në ndryshim real në zonat rurale: modernizim të prodhimit (p.sh. fermerë që blenë makineri moderne), nxitje të agroturizmit (mbështetje për dhjetëra struktura të reja bujtinash), dhe rritje të orientuar drejt eksportit (fermerë frutash që arritën standardet për tregjet e BE‑së).

Zyrtarë të DG AGRI dhe Komisionit Europian kishin vlerësuar më herët performancën e Shqipërisë në thithjen e fondeve IPARD II, duke e përshkruar si një “histori suksesi në nivel rajonal” deri në momentin kur u zbuluan parregullsitë. Irregullsitë me tendera të manipuluar dhe çmime të fryra, që çuan në identifikimin e rreth 33 milionë eurove si shpenzime të papranueshme, janë një kujtesë e fortë për domosdoshmërinë e qeverisjes së mirë dhe transparencës.

IPARD III: horizont më i gjerë dhe më ambicioz

Programi i ardhshëm IPARD III nuk është thjesht rifillim, por një përmirësim cilësor. Me një buxhet total prej 146 milionë euro (112 milionë nga BE dhe 34 milionë kontribut kombëtar), ai përfaqëson një rritje rreth 52% krahasuar me ciklin e kaluar.

Fusha e mbështetjes zgjerohet ndjeshëm:

• nga 3 në 9 masa financimi, me 5 masa që zbatohen për herë të parë në Shqipëri;
• fokus i ri te boshllëqet kritike të zinxhirit të vlerës: modernizim i fermave në shkallë të gjerë dhe integrim teknologjie, energji e rinovueshme dhe qëndrueshmëri mjedisore, infrastrukturë rurale (me rreth 16 milionë euro të dedikuara), menaxhim i përmirësuar i pyjeve (rreth 7 milionë euro) dhe mbështetje për zbatimin e strategjive të zhvillimit lokal (qasje LEADER).

Paralelisht, qeveria shqiptare ka parashikuar në buxhetin 2026 rreth 20 milionë euro grante dhe 31 milionë euro subvencione direkte për fermerët, duke sinjalizuar një qasje të shumëfishtë për ringjalljen e sektorit. Siç kanë theksuar ministri i Financave Petrit Malaj dhe ministrja e Bujqësisë Salla, hapja e IPARD III varet nga vlerësimi dhe miratimi përfundimtar nga shërbimet e Komisionit Europian; qeveria mbetet optimiste se masat e marra pas gjetjeve të OLAF, përfshirë forcimin e kapaciteteve administrative, do ta hapin rrugën për një lançim në gjysmën e dytë të 2026‑s.

Teksa IPARD III lëviz nga dokumentet në Bruksel drejt zbatimit konkret në terren, pyetja e vërtetë është: kush do të jetë gati që në ditën e parë për ta kthyer këtë financim në vlerë të qëndrueshme për fermat, përpunuesit dhe komunitetet rurale shqiptare? Dhoma e Tregtisë dhe Industrise Shqipëri Britani e Madhe u bën thirrje anëtarëve dhe partnerëve të saj të bëjnë hapin tani – përpara se të hapen thirrjet e para – dhe të ndihmojnë në ndërtimin e këtij portofoli projektesh, në vend që të reagojnë në minutën e fundit.

Nëse jeni një agrobiznes shqiptar, operator agroturizmi, furnizues inputesh, bankë apo shoqëri konsulence, ju inkurajojmë të nisni identifikimin e investimeve të mundshme që mund të jenë të financueshme nga IPARD, të rishikoni praktikat tuaja të qeverisjes dhe përputhshmërisë, dhe të kontaktoni Dhomën për të diskutuar se si mund t’ju mbështesim në zhvillimin e projekteve. Nëse jeni një kompani britanike me eksperticë në agri‑tech, standarde ushqimore, energji të rinovueshme, turizëm rural apo shërbime profesionale, ky është momenti për t’u pozicionuar si partner teknologjik, investitor apo ofrues njohurish për valën e ardhshme të projekteve të mbështetura nga BE.

Regjistro interesin tuaj pranë ABCCI sot – na tregoni nëse jeni një promotor i mundshëm projektesh, institucion financiar, ofrues teknologjie apo partner konsulence – dhe ne do t’ju mbajmë të informuar mbi afatet, thirrjet për projekte dhe aktivitetet informuese të ardhshme, teksa bujqësia shqiptare lë pas ngrirjen dhe hyn në një fazë të re rritjeje të drejtuar nga IPARD.

Albanian Agriculture at a Crossroads: Reflecting on IPARD II’s Tangible Impact as IPARD III Awaits Liftoff in 2026

By the ABCCI Editorial Team

Tirana, April 22, 2026

The Albanian Ministry of Finance and Economy has announced the completion and submission of the accreditation package for the IPARD III programme to the European Commission. This procedural step is the most significant signal yet that the €146 million EU-backed initiative is on track for a 2026 launch, marking the potential end of a three-year freeze that has stifled the growth of one of the economy’s most vital sectors. As the European Commission’s Directorate-General for Agriculture and Rural Development (DG AGRI) begins its assessment and potential on-site verifications in the second quarter of 2026, it is an opportune moment for the Albanian British Chamber of Commerce to reflect on the tangible legacy of IPARD II and the new horizons IPARD III promises.

The Legacy of IPARD II: More Than Just a Scandal

While the programme’s final chapter was marred by the 2023 OLAF investigation and subsequent suspension, it would be a disservice to the Albanian agricultural sector to overlook the concrete achievements of IPARD II before the irregularities came to light. Despite its premature halt, the programme injected over €170 million in total investments into Albania’s economy and served as a critical testing ground for absorbing EU structural funds.

Data from the Agricultural and Rural Development Agency (ARDA) confirms that through its initial calls, the IPARD II programme financed over 500 projects nationwide and signed contracts with approximately 288 beneficiaries, disbursing grants worth €48.6 million. These were not just numbers on a spreadsheet; they represented a paradigm shift for rural communities:

• Modernization of Production:Farmers like Halil Dedej in Ndroq were able to acquire advanced agricultural machinery, enabling higher productivity and improved soil quality.
• Boosting Agrotourism:The programme was a catalyst for the agrotourism boom. Over 80 investment projects in agrotourism establishments were supported, turning traditional guesthouses like the “Kaso” guesthouse in Përmet into year-round economic drivers and reversing emigration trends.
• Export-Oriented Growth:Producers like Luan Nushi in the Korca region leveraged IPARD support to upgrade orchards, producing high-quality apples suitable for both local markets and export, showcasing the alignment with EU food safety standards.

Even DG AGRI and European Commission officials had previously praised Albania’s performance in the absorption of IPARD II funds, describing it as a “success story at a regional level” in terms of implementation prior to the investigations. The subsequent irregularities involving manipulated tenders and inflated prices—leading to the identification of €33 million as ineligible expenditure—serve as a stark reminder of the critical need for robust governance and transparency.

IPARD III: A Broader and More Ambitious Horizon

The upcoming IPARD III programme is not merely a restart; it is a significant upgrade. With a total budget of €146 million (€112 million from the EU and a €34 million national contribution), it represents a 52% increase compared to the previous funding cycle.

Crucially, the scope of support is expanding dramatically:

1. From 3 to 9 Measures:IPARD II offered support through 3 primary measures. IPARD III will introduce 9 new financing measures, with 5 being applied for the first time in Albania.
2. New Focus Areas:The new measures are expected to target critical gaps in the value chain, including: large-scale farm modernization and technology integration to boost food security and cut costs; dedicated support for renewable energy and environmental sustainability; the establishment and upgrade of rural infrastructure (€16 million allocated); improved forestry management (€7 million allocated); and support for the implementation of Local Development Strategies (LEADER approach).
3. Complementary Government Initiatives:Alongside IPARD III, the Albanian government has allocated €20 million for grants and €31 million for direct farmer subsidies in the 2026 budget, signaling a multi-pronged approach to revitalizing the sector.

As Minister of Finance Petrit Malaj and Agriculture Minister Salla have emphasized, the opening of IPARD III is contingent upon the final assessment and approval by the European Commission’s services. The government remains optimistic that with the measures implemented to address the OLAF findings—including enhanced administrative capacities—the path is clear for a launch in the latter half of 2026.

For the Albanian British Chamber of Commerce, the anticipated opening of IPARD III presents a strategic opportunity. The modernization of the agri-food sector and the expansion of rural tourism will require expertise, technology, and partnerships that UK businesses are well-placed to provide. ABCCI encourages its members to monitor the publication of the first calls for proposals and to engage with the opportunities arising from Albania’s renewed commitment to aligning its agriculture with European standards.

As IPARD III moves from paperwork in Brussels to potential implementation on the ground, the real question is who will be ready on day one to turn funding into lasting value for Albania’s farms, processors and rural communities. ABCCI invites its members and partners to step forward now—before the first calls are opened—to shape that pipeline rather than simply react to it.

If you are an Albanian agribusiness, agrotourism operator, input supplier, bank, or advisory firm, we encourage you to start identifying potential IPARD‑ready investments, reviewing your governance and compliance practices, and reaching out to discuss how the Chamber can support your project development journey. If you are a UK company with expertise in agri‑tech, food standards, renewable energy, rural tourism or professional services, this is the moment to position yourself as a technology partner, investor or knowledge provider for the next wave of EU‑backed projects.

Register your interest with ABCCI today – let us know whether you are a potential project promoter, financial institution, technology provider or advisory partner – and we will keep you informed on timelines, calls for proposals, and upcoming briefings as Albania’s agricultural sector moves beyond the freeze and into a new phase of IPARD‑driven growth.

@2026 Copyright ABCCI